Van hier vertrokken de schepen die de wereldkaart opnieuw tekenden.

In de 15e eeuw was Lagos de thuishaven van de karvelen van Hendrik de Zeevaarder en het vertrekpunt van de reizen die de Afrikaanse kust en na verloop van tijd de halve wereld openlegden. Als je vandaag op de havenmuur staat, kun je je dat moeilijk voorstellen, met de vissersboten in de jachthaven en de vakantiegangers die op hun gemak naar het strand slenteren. Toch liet dit kleine plaatsje Europa ooit koers zetten naar de rest van de wereld, en het gewicht van die geschiedenis voel je nog altijd in de straten.

Die geschiedenis is maar de helft van de reden waarom ik vrienden naar Lagos stuur. Het stadje biedt ontzettend veel op een klein oppervlak. Keienstraatjes leiden langs de vergulde Igreja de Santo António en omlaag naar het Forte da Ponta da Bandeira, het 17e-eeuwse fort dat de havenmonding ooit tegen piratenaanvallen beschermde. Je kunt de hele oude binnenstad in één ochtend doorkruisen, maar ik zou er rustig de tijd voor nemen, want juist op de stille pleintjes en in de witgekalkte straten is Lagos het meest zichzelf.

En dan is er nog de kust. Ten zuiden van het stadje gaan de kliffen van de Ponta da Piedade over in zeebogen, verborgen grotten en turquoise water. Je kunt de paden langs de klifrand te voet volgen of ze, zoals ik meestal aanraad, echt goed bekijken vanaf een klein bootje. Hoe je het ook doet, de stranden langs dit stuk kust, waaronder Praia Dona Ana en Praia do Camilo, behoren tot de mooiste van het land.

Sinds 2001 woon ik in de Algarve en trek ik door de streek, en samen met mijn Portugese vrouw heb ik Lagos door en door leren kennen, van de boottochten en stranden tot de kleine tasca's waar we nog altijd eten. Dit is de gids die we aan vrienden geven als ze op bezoek komen. Hij helpt je om je dag te plannen, op eigen houtje een wandeling door de oude binnenstad en langs de kust te maken en onderweg een plek voor de lunch uit te kiezen.

Ponta da Piedade - Een spectaculaire landtong ten zuiden van Lagos, met goudkleurige kliffen, zeebogen en verborgen grotten die je per boot of via wandelpaden langs de klifrand kunt verkennen.

Historisch centrum - De charmante oude binnenstad van Lagos, met keienstraatjes, witgekalkte gebouwen, traditionele Portugese architectuur en sfeervolle pleinen.

Praia Dona Ana - Een van de mooiste stranden van Portugal, waar kristalhelder turquoise water en zacht zand samenkomen, omringd door torenhoge goudkleurige kliffen.

Forte da Ponta da Bandeira - Dit fraaie 17e-eeuwse fort bewaakte de haveningang van Lagos tegen piratenaanvallen en is nog altijd een tastbare herinnering aan het strategische belang van de stad in de tijd dat Portugal een grote zeevaardersnatie was.

Lagos biedt de perfecte mix van historische betekenis, authentiek Portugees karakter en natuurschoon die je bij pure badplaatsen vaak mist. Anders dan vakantieoorden die speciaal voor het toerisme uit de grond zijn gestampt, is Lagos door de eeuwen heen organisch gegroeid als belangrijke havenstad, en dat geeft het echt karakter en culturele diepgang.

Het stadje heeft een indrukwekkende verscheidenheid te bieden op een compact oppervlak dat je makkelijk te voet kunt verkennen. Binnen een paar honderd meter loop je van een 17e-eeuws fort naar goudkleurige stranden, historische kerken en levendige pleinen vol cafés en restaurants.

Het adembenemende kustlandschap rond Lagos hoort bij het mooiste van de Algarve. De goudkleurige kliffen, verborgen baaitjes en zeegrotten van de Ponta da Piedade bieden uitzichten die voor geen enkel ander uitzicht in Portugal onderdoen. Je kunt deze natuurlijke rotsformaties bewonderen vanaf de wandelpaden boven op de kliffen of ze van dichtbij bekijken tijdens een tocht met een klein bootje.

Lagos heeft zijn erfgoed bewaard en tegelijk het toerisme met beleid omarmd. Het resultaat is een stadje dat zelfs in de drukke zomermaanden echt Portugees aanvoelt. Lokale restaurants serveren traditionele gerechten, kleine winkeltjes verkopen streekproducten en het Portugese leven gaat gewoon door in de historische straten.

Een kajaktocht rond de Ponta da Piedade

Lagos is maar één van de vele populaire bestemmingen voor een dagtrip in de westelijke Algarve. De vergelijkingen hieronder laten zien waarom Lagos vaak de voorkeur krijgt boven andere bestemmingen.

Lagos vs Portimão - Portimão ligt mooi aan de rivier en heeft uitstekende restaurants met vis en zeevruchten, maar mist de historische charme en het schitterende kustlandschap van Lagos. Portimão is vooral een moderne woonstad met een paar winkelgebieden, terwijl Lagos een veel interessantere bestemming voor een dagtrip is.

Lagos vs Silves - Silves was oorspronkelijk de Moorse hoofdstad van de Algarve en heeft een enorm kasteel met vestingwerken. Silves is wel een stuk kleiner dan Lagos: Silves heb je in ongeveer twee uur goed verkend, terwijl je voor Lagos bijna een hele dag nodig hebt om alles te zien. (Gids voor Silves)

Lagos vs Faro - Als hoofdstad van de regio heeft Faro veel verschillende bezienswaardigheden, waaronder de ommuurde oude binnenstad en de kathedraal, en daarnaast uitstekende musea en winkels. Faro en Lagos zijn allebei even goede plekken voor een dagtrip; je keuze hangt vaak af van welke van de twee het dichtst bij je accommodatie ligt. (Gids voor Faro)

Lagos vs Loulé - Loulé is een authentiek marktstadje met zijn overdekte markt en een sfeer die minder op toeristen is gericht. Het is uitstekend om te winkelen en het dagelijkse Portugese leven mee te maken, maar er zijn minder bezienswaardigheden dan in Lagos. Loulé is het best geschikt voor een ochtenduitje van een halve dag, met een bezoek aan de markt. (Gids voor Loulé)

Als je een auto hebt en wilt bepalen wat de beste dagtrips in de centrale/westelijke Algarve zijn, is dit de volgorde waarin je ze het best kunt bezoeken:
1) Lagos 2) Faro 3) Silves 4) Loulé 5) Albufeira 6) Vilamoura & Quarteira

Vervoer hoeft geen reden te zijn om Lagos over te slaan. Heb je geen auto, dan is de trein je beste optie. Wil je liever geen openbaar vervoer gebruiken, dan zijn taxi-apps een handig alternatief.

De regionale trein verbindt Lagos met plaatsen in de hele Algarve. De trein is goedkoop, maar rijdt niet vaak: er gaat maar één trein per uur. Het grootste nadeel is dat de stations niet in de buurt liggen van de grote badplaatsen zoals Albufeira, Alvor, Carvoeiro of Vilamoura, waardoor je vaak een taxi, Uber of aansluitende bus nodig hebt om er te komen.

Het station van Lagos ligt dicht bij het centrum (GPS: 37.108, -8.671) en ligt op maar 10 minuten lopen van het centrum. De treindiensten worden verzorgd door Comboios de Portugal (CP); de actuele dienstregeling vind je op: https://www.cp.pt/

Voor veel bezoekers is een Uber of Bolt de handigste manier om een dagje naar Lagos te gaan. Je wordt direct bij je accommodatie opgehaald, het gaat een stuk sneller dan met het openbaar vervoer en je hoeft je planning niet af te stemmen op vertrektijden. De ritprijs hangt af van de afstand en de vraag, maar de rit van 25 km / 30 minuten van Portimão naar Lagos kan bijvoorbeeld maar € 22 kosten, voor maximaal drie passagiers.

Wil je Uber of Bolt gebruiken, installeer de app dan al voordat je in Portugal aankomt en zorg dat je ermee overweg kunt. Aan het eind van de dag (16.00–18.00 uur) kan de vraag naar Uber en Bolt groot zijn, omdat iedereen dan van het strand naar huis gaat. Plan je dagtrip dus zo dat die rond 15.00 uur eindigt.

Goed om te weten: Bolt en Uber zijn de belangrijkste taxi-apps in de Algarve en veel chauffeurs rijden voor beide platforms. Het is verstandig om in allebei de apps te kijken en de prijzen en wachttijden te vergelijken, want de prijzen schommelen afhankelijk van de vraag.

Ga je met de auto naar Lagos, dan is de stad makkelijk bereikbaar via de snelweg A22 (afrit 1) of de kustweg N125. In het historische centrum zijn verschillende parkeergelegenheden; de handigste is de ondergrondse parkeergarage Parque da Frente Ribeirinha (link naar Google Maps). Je kunt ook gratis parkeren op het grote parkeerterrein bij het station van Lagos (locatie op Google Maps).

Lagos heeft een gevarieerd aanbod aan restaurants waar zowel bezoekers als de lokale bevolking graag komen. Dit zijn een paar aanraders voor de lunch:

Adega da Marina - Populair restaurant vlak bij de jachthaven met traditionele Portugese gerechten en verse vis en zeevruchten tegen redelijke prijzen. Ben je met een groep, bestel dan zeker hun cataplana (stoofpot met zeevruchten). (Google Maps - locatie en reviews)

Tasca da Lota - Kleine, authentieke tasca vlak bij het treinstation met heerlijke gerechten met vis en zeevruchten. Populair bij de lokale bevolking en je krijgt er echt waar voor je geld. (Google Maps)

O Camilo - Ligt boven Praia do Camilo en heeft een prachtig uitzicht. Uitstekende verse vis en zeevruchten in een wat chiquere omgeving. De iets hogere prijzen zijn de kwaliteit en het uitzicht zeker waard. (Google Maps)

Casa do Prego - Zeer populair restaurant in de oude binnenstad, gespecialiseerd in Portugese broodjes biefstuk (prego) en tapas. Het krijgt uitstekende reviews voor zowel de kwaliteit van het eten als de vriendelijke bediening. (Google Maps)

Don Sebastião - Historisch restaurant in het historische centrum, opgericht in 1979 en gespecialiseerd in de traditionele Portugese keuken en verse vis en zeevruchten. (Google Maps)

Iets wat je echt alleen in Lagos kunt doen, is de spectaculaire kaap Ponta da Piedade per boot verkennen. Dat past perfect in een dagtrip, want de tochten duren meestal 75 minuten en vertrekken vanaf de jachthaven, vlak bij het treinstation. Ga je mee met een tocht met een kleine boot, dan krijg je uitleg van een lokale gids en hoef je bovendien niet de 1,5 km van het centrum van Lagos naar de kaap te lopen.

De tochten kosten ongeveer € 20 tot € 25 per persoon en vertrekken de hele dag door, maar in de zomer, als de vraag het grootst is, kun je het beste vooraf reserveren. Wil je een kajaktocht maken, ga dan bij voorkeur vroeg in de ochtend, wanneer de zee meestal het rustigst is.

We werken al 7 jaar samen met GetYourGuide, en dit zijn een paar van hun beste boottochten:

Lagos kun je prima te voet verkennen, want de stad is vlak en compact. Het oude centrum is zo klein dat je er in twintig minuten doorheen loopt, en bijna alles wat de moeite waard is, ligt binnen de oude stadsmuren. Hieronder staat de route waarmee ik vrienden op pad stuur op hun eerste dag hier. De route begint bij het treinstation en eindigt, heel wat eeuwen geschiedenis later, op de kliffen bij Ponta da Piedade.

De wandeling bestaat uit twee delen: het groene deel is de stadswandeling (4 km lang) en het gele deel is de kustwandeling naar Ponta da Piedade, voor als je dit prachtige gebied liever te voet verkent dan met een boottocht.

Stadswandeling: 1) Treinstation 2) Marina de Lagos 3) Ponte Pedonal 4) Avenida dos Descobrimentos 5) Mercado Municipal 6) Praça Gil Eanes 7) Mercado de Escravos 8) Igreja de Santo António 9) Museu Municipal 10) Igreja de Santa Maria 11) Stadsmuren 12) Arco de São Gonçalo 13) Forte da Ponta da Bandeira 14) Praia da Batata
Kustwandeling: 15) Praia dos Estudantes 16) Praia do Pinhão 17) Praia Dona Ana 18) Praia do Camilo 19) Ponta da Piedade 20) Vuurtoren 21) Praia do Canavial

Een rondje door Lagos begint meestal bij het treinstation, omdat het ook naast de belangrijkste gratis parkeerplaats van de stad ligt. Van hieruit loop je in een paar minuten naar de Marina de Lagos, waar zeiljachten en rondvaartboten in het rustige water van de riviermonding aangemeerd liggen. De cafés en restaurants rond de jachthaven zijn een prima plek om de dag af te sluiten. Maar loop nu eerst nog even door.

Steek de monding van de Bensafrim over via de voetgangersbrug, waarmee je aan de noordrand van de oude stad uitkomt. Sla af naar het zuiden en volg de Avenida dos Descobrimentos, een promenade aan de rivier die pal langs het water loopt en je rechtstreeks naar de Mercado Municipal brengt. Loop even de markt binnen, ook als je niets komt kopen. Op de begane grond draait elke dag een echte markt met vis, fruit, groente, gebak en lokale honing, en de restaurants op de bovenverdieping maken de vangst voor een schappelijke prijs voor je klaar. Nergens in het centrum lunch je beter voor je geld.

De promenade langs de riviermonding en de Avenida dos Descobrimentos

De Mercado Municipal

De route verlaat nu de riviermonding en gaat de oude wijk van Lagos in, met de keienstraatjes en traditionele gebouwen. De Praça Gil Eanes geldt als het hart van de stad. In het midden staat het opvallende moderne beeld van koning Sebastião, dat onder de inwoners flink wat ophef veroorzaakte vanwege de gedurfde, abstracte weergave van de vereerde zestiende-eeuwse vorst.

Loop vanaf de markt de oude wijk in naar de Praça Gil Eanes, het plein dat de inwoners als het hart van de stad beschouwen. Het is vernoemd naar een man over wie het de moeite waard is iets te weten. Gil Eanes was een zeeman uit Lagos die in 1434 als eerste Kaap Bojador aan de Afrikaanse kust rondde, een punt dat zeelieden al lang vreesden omdat ze het als de rand van de bevaarbare wereld zagen.

Het beeld midden op het plein stelt echter iemand anders voor. Dit is koning Sebastião, de jonge koning die in 1578 vanuit Lagos vertrok op een roekeloze kruistocht naar Marokko en nooit terugkeerde. Zijn lichaam is nooit gevonden, en generaties lang weigerden de Portugezen te geloven dat hij dood was. Ze vertelden elkaar dat hij op een mistige ochtend terug zou komen. Het beeld zelf, een gestileerde modernistische figuur in een veel te groot harnas, vinden sommige mensen onbegrijpelijk, en ik heb geen idee wat hij aanheeft.

Rond het plein vind je terrasjes, het Centro Cultural de Lagos in een fraaie voormalige gevangenis en het toeristenbureau, waar je een plattegrond kunt ophalen. Laat je vanaf hier meevoeren door de straatjes. Dwaal zuid- en westwaarts door de autovrije straten, tussen witgekalkte huizen met azulejo-tegels en hier en daar een verrassend stukje streetart.

De steegjes brengen je naar beneden naar de Praça do Infante D. Henrique, en precies hier vond in 1444 de eerste verkoop van tot slaaf gemaakte Afrikanen in het moderne Europa plaats. Het sobere gebouw met bogen dat je nu ziet, is een later douanekantoor dat in de zeventiende eeuw werd herbouwd, en sinds 2016 zit er een klein museum in, het Mercado de Escravos. De man die het allemaal in gang zette, Hendrik de Zeevaarder, staat in brons op het plein ervoor. Hij financierde de reizen en streek een vijfde op van wat de verkopen opbrachten.

Een paar stappen verderop staat de Igreja de Santo António, die je binnengaat via het aangrenzende Museu Municipal Dr. José Formosinho. Vanaf de straat gezien is het een eenvoudige kerk met twee klokkentorens.

Binnen is het een van de meest bijzondere ruimtes van Zuid-Portugal. De kerk werd in 1707 gebouwd, door de grote aardbeving van 1755 verwoest en in 1769 herbouwd als garnizoenskerk van het infanterieregiment van Lagos. Het interieur is vrijwel van muur tot muur bekleed met verguld barok houtsnijwerk. Blauw-witte tegels bedekken het onderste deel van de muren. Een beschilderd plafond wekt de illusie van een gewelf boven je hoofd, en acht panelen verbeelden de wonderen van de heilige Antonius. Al dat goud heeft een reden: de soldaten betaalden het, uit dankbaarheid en met hun eigen geld, wanneer ze veilig van hun reizen waren teruggekeerd.

Aan de zuidkant van het plein staat de Igreja de Santa Maria, de hoofdkerk van de stad. Ze gaat terug tot de vijftiende eeuw en werd na de aardbeving van 1755 herbouwd. Achter het rijk versierde barokke portaal ligt een koel, stil interieur waar je op een hete middag heerlijk even kunt bijkomen.

Volg vanaf hier de stadsmuren, die grotendeels uit de zestiende eeuw stammen en de stad beschermden tegen plunderaars van de Noord-Afrikaanse kust. Zoek de Arco de São Gonçalo op, een oude poort in de muur waaraan je goed kunt zien hoe dik die muren werden gebouwd.

Loop verder omlaag naar het water en het Forte da Ponta da Bandeira, een compact en goed bewaard fort dat tussen 1680 en 1690 werd gebouwd, in de jaren na de Portugese Restauratieoorlog, om de havenmonding te bewaken waar de Bensafrim in zee uitkomt. Je komt binnen via een ophaalbrug over een slotgracht. Binnen vind je een met tegels beklede kapel gewijd aan de heilige Barbara, de beschermheilige van artilleristen, een klein museum over het tijdperk van de ontdekkingsreizen en een terras met uitzicht op zee.

Achter het fort ligt Praia da Batata, het strand het dichtst bij het centrum, amper vijf minuten van het plein. Het is een beschutte baai met zacht, goudkleurig zand, uit de wind, en hier houdt de stad op en begint de kust.

Dit is een logisch punt om de wandeling te onderbreken. Heb je een boottocht langs Ponta da Piedade geboekt, dan is dit het moment om via de Avenida dos Descobrimentos terug te lopen naar de jachthaven, want de meeste tochten vertrekken daar en onderweg kom je langs de kiosken van de aanbieders. Ga je te voet verder, lees dan door.

Het kustgedeelte begint bij Praia da Batata en volgt de kliffen naar het zuiden.

De eerste baai is Praia dos Estudantes, die je makkelijk herkent aan het bruggetje naar een rotspunt voor de kust. Dat bruggetje is het enige wat er nog over is van een privétoegang die werd aangelegd voor een negentiende-eeuwse villa die allang is afgebroken. Vanaf hier loopt een tunnel dwars door de landtong naar het piepkleine Praia da Caldeira, dat je alleen bij eb kunt bereiken.

Het pad klimt nu naar de top van de kliffen. Deze kliffen zijn de afgelopen jaren flink afgekalfd, dus blijf op de gemarkeerde route en houd ruim afstand van de rand. Je loopt boven langs Praia do Pinhão en passeert de trap naar dat strand, voordat je bij Praia Dona Ana uitkomt, dat algemeen wordt gezien als een van de mooiste stranden van Portugal. Het uitzicht van bovenaf is het plaatje dat iedereen fotografeert: goudgeel zand tussen torenhoge kliffen, turquoise water daaronder en rotsformaties waar de zee al eeuwenlang aan schaaft. Een trap leidt naar een beschut plekje waar je rustig kunt zwemmen.

Verderop langs de kust ligt het prachtige Praia do Camilo. Dit is mijn favoriete strand op dit stuk kust en naar mijn mening een veel betere keuze dan het bekendere Praia Dona Ana, dat door zijn populariteit en de ligging vlak bij Lagos vaak overvol is. Wil je naar het strand, dan daal je 194 houten treden af langs de goudkleurige rotswand, maar het uitzicht beneden is elke trede waard. Boven op de kliffen ligt Restaurante O Camilo, een uitstekend visrestaurant dat zo goed is dat ik mijn vrouw er zelfs mee naartoe heb genomen voor haar verjaardagsdiner.

De wandeling eindigt bij Ponta da Piedade, en het mooiste komt het laatst. Hier heeft de Atlantische Oceaan de goudkleurige kalksteen uitgesleten tot bogen, grotten en losstaande rotspilaren die recht uit het turquoise water oprijzen. Op de punt staat een vuurtoren, gebouwd aan het begin van de twintigste eeuw en niet toegankelijk voor bezoekers, en steile trappen leiden omlaag naar een kleine baai waar vissers vertrekken met boottochtjes de grotten in. Bekijk het als het even kan vanaf het water. Vanaf zeeniveau is het een heel andere plek, en het licht is op zijn mooist vroeg in de ochtend of laat in de middag.

De trap naar de baai aan de voet van de kliffen

Volg vanaf de landtong het pad verder naar de Miradouro da Praia do Canavial, waar je een weids uitzicht naar het westen hebt over het strand beneden en, bij helder weer, tot aan Praia da Luz.

Het uitzicht vanaf de Miradouro da Praia do Canavial op een heldere julidag, zo helder dat Praia da Luz helemaal links in beeld te zien is

Loop vanaf het uitkijkpunt terug naar de doorgaande weg. Omdat de route hier eindigt, kun je helemaal teruglopen naar het centrum van Lagos, maar dat is zo'n 2,5 kilometer langs een weg met nauwelijks schaduw. Ik heb deze route tientallen keren gelopen, en aan het eind van een vermoeiende dag open ik steevast de app van Uber (of Bolt). Een ritje terug naar het treinstation is goedkoop en kost ongeveer € 4 tot € 6, afhankelijk van de vraag, die hoog kan zijn als iedereen van het strand vertrekt. Ik kies altijd voor deze optie, want zo spaar ik mijn vermoeide benen.